Ringkesan Bab Sesorah

Bab

                       SESORAH

Sesorah - Materi Basa Jawa Kelas XI

Sesorah 

          Sesorah iku tembung liya saka pidhato. Pidhato iku medharake gagasan sarana lesan kang ditujokake marang wong akeh (masyarakat/bebrayan). Akeh tembung kang maknane padha karo sesorah antara liya tanggap sabda, tanggap wacana, medhar sabda, sabda tama, lan liya-liyane. Senajan tegese padha, tembung-tembung mau kudu patitis anggone ngepasake. Kudu cocog karo ungguh-ungguhe.

 A. Maca Lan Nemokake Struktur Lan Kaidah Teks Sesorah
      tuladha:

                          Sesorah Halalbihalal [1]
 Assalamu'alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu, [2]

Bapak-bapak, Ibu-ibu, kaum muslimin-muslimat ingkang satuhu kinakbeten. Minal aidzin wal faidzin. [3] 

Mangga sesarengan kula dherekaken ngonjukaken pudya puji sukur dhumateng ngarsanipun Gusti ingkang Maha Agung, Allah SWT, ingkang sampun paring taufik sarta hidayah. [4]

Ing kalodhangan menika kaparengna kula ngadeg ing ngarsa panjenengan sadaya, saperlu ngaturaken prekawis sakedhik gegayutan kaliyan acara "Apura ingapura" utawi "Halal bihalal" warsa 1437 H menika. [5]

Kados ingkang sampun kawuningan bilih minggu kapenger, umat islam saindengin Nuswantara samya nindakaken shalat ide. [6]

Ing wekdal ingkang sae menika mugi-mugi para kaum muslimin dalah muslimah kepareng njangkepi ibadah siyam kanthi paring zakat fitrah. [7]

Makaten lan semanten atur kula, nyuwun pangampunten tumrap sadaya kaladuking atur sarta muranging trapsila. [8]

Wa assalamu'alaikum warahmatullah wa barakatuhu. [9]

             Saka tuladha ing ringkes teks sesorah ing nduwur, bisa ditemokake ragangan (struktur) bakune sesorah, kang nyakup 9 perangan, yaiku:

1. Irah-irahan
2. Salam pambuka 
3. Pakurmatan
4. Purwaka basa utawa pambuka
5. Wos utawa isine serorah
6. Andharan wose sesorah (yen perlu)
7. Pangarep-arep (pangajab)
8. Wasana basa utawa panutup 
9. Salam panutup

Tujuane sesorah :

1. Kanggo menehi pengerten utawa kawruh
2. Kanggo menehi kabar utawa informasi marang wong liya
3. Aweh panglipur
4. suka pangrimuk (mbujuk) supaya melu apa kang diandharake pamicara

B. Nanggapi Pokok-pokok Isine Teks Sesorah
            Sesorah iku cak-cakane mung sairing, tegese kang aktip tumindak mung sesorah, dene kang ngrungokake ora nduwe wenang liya kajaba mung nampa. Tanggapan marang isine sesorah ora bisa diwedharake langsung sabubare ngrungokake sesorah, nanging milih wektu kang ngepasi. Tatacarane wong menehi panemu tumrap isine sesorah kudu nggunakake basa kang ngajeni utawa sopan. Supaya bisa nanggapi nganggo basa kang sopan para siswa kudu nggatekake sapa kang sesorah mau. Kalungguhane luwih dhuwur, sababag, utawa luwih asor tinimbang kang nanggepi. Khanti mangkono, kang nanggapi bisa nemtokake nganggo basa ngoko, krama, utawa krama alus.


C. Nulis Teks Sesorah Khanti Ragam Basa Padinan
            Kaya kang wis kaandharake ing ngarep menawa ragangan (struktur) wis gumathok, yaiku irah-irahan; salam pambuka; pakurmatan; purwaka basa utawa pambuka; wos utawa intine sesorah; andharan wose sesorah (yen prelu); pangajeng-ajeng (pangajab); wasana basa utawa panutup; lan salam panutup. Sawise nulis ragangane, banjur dimekarake nganggo basa mu dhewe.

D. Maca Teks Sesorah Khanti Nyuwara
           Maca khanti nyuwara iku maca kang ditujokake marang wong liya. Amarga ditujokake marang wong liya kang ngrungokake, mula sapa wae kang maca kudu bisa ngucapake khanti: swara kang cukup, kedal kang cetha, lan unjal napas kag pener. Menawa anggone maca adu arep karo kang ngrungokake (kaya ing televisi), kajaba perkara telu mau katambah pamulad kang nyumadulur (komunikatif).
           Swara kang cukup tegese kang ngrungokake bisa krungu kanthi cetha lan kepenak, ora keseron ya ora kelirihen. Kang dikarepake kedal kang cetha iku swarane tembung siji lan sijine kudu jelas bedane. Swarane /d/, /dh/, /t/, /th/, /a/, /o/, /u/, lan liya-liyane kudu cetha. Unjal napas iku yen ing bahasa Indonesia diarani tempo lan penjedaan. Tempo iku gegayutan karo alon-rindhike anggone maca, dene penjedaaniku gegayutan karo titik utawa komane anggone maca.

E. Metode Kanggo Ngandharake Sesorah Ana Papat

1.  Metodhe naskah, yaiku metodhe kang digunakake kanggo sesorah resmi sing diwaca khanti langsung.
2. Metodhe apalan, yaiku naskah sing wis dirancang sadurunge ora kanggo diwaca ananging diapalke. 
3. Metodhe dadakan utawa spontanitas, yaiku methode kang ditindakake ndandak tanpa nggawe naskah luwih ndisik.
4. Meodhe ekstemporan, yaiku sesorah kanthi nggunakake cathetan cilik kang isine bab-bab sing dianggep penting kanggo sesorah.

Sumber: Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 Kelas XI SMA/SMK/MA 

Maturnuwun:)